Dzień dobry! Uśmiech proszę…

„Bogactwem człowieka są: uśmiech, przyjazny gest, pogodne słowo.” – tak twierdzi flamandzki pisarz Phil Bosmans.
Te trzy wartości są bardzo ważne w relacjach między uczniem a nauczycielem. Stanowią podstawę uzyskania oczekiwanych efektów nauczania. Jeżeli uczeń czuje, że jest akceptowany, a nauczyciel do jego problemów odnosi się z szacunkiem i zainteresowaniem, wówczas buduje się atmosferę powodującą pełne wykorzystanie potencjału ucznia.  
Uśmiech pełni komunikacyjną funkcję. Jest najstarszym procesem społecznym związanym z człowiekiem. Uśmiech jest językiem ciała. To najczęściej występująca i najłatwiej rozpoznawalna ekspresja emocji w kontaktach interpersonalnych. Na portalu socjologia.pl znawcy tematu twierdzą, że „pomaga nam zawierać nowe znajomości, komunikować niewerbalnie nasze uczucia, wpływać na innych i wnioskować o intencjach. Bez tego byłoby nam trudno funkcjonować w społeczeństwie i utrzymywać poprawne relacje z ludźmi.”
Umiejętności werbalne i niewerbalne komunikowania się nauczyciela z uczniami odgrywają istotną rolę w procesie dydaktyczno-wychowawczym. Nauczyciel przez całą lekcję wpływa na uczniów swymi ruchami, minami i gestykulacją. Psycholog Albert Mehrabian stwierdził, że sygnały niewerbalne mają pięciokrotnie większe oddziaływanie na grupę odbiorców niż sygnały werbalne. Odkrył, że tylko 7 % znaczenia danej wiadomości zawarte jest w słowach, 38 % w brzmieniu głosu, a aż 55 % w sygnałach niewerbalnych. Według niego „uczniowie momentalnie zauważają widoczne na twarzy przeżycia i miny nauczyciela prowadzącego lekcje w klasie, bez względu na to, co mówi. Wywołują one niejednokrotnie wpływ na pozytywną lub negatywną atmosferę w klasie.”
A więc można powiedzieć, że emocje nauczyciela i uczniów są bardzo ważnym elementem lekcji. To w zdecydowanej mierze od nauczycieli zależy jaką tworzy na zajęciach atmosferę do nauki. Wzajemne zaufanie stanowi trwały element wspólnych relacji.
Badania psychologów potwierdzają fakt, że uczniowie lubią przebywać na lekcjach, na których nie muszą się bać, a nauczyciel wita ich z uśmiechem. W atmosferze wzajemnego szacunku kształtują świat swoich wartości. Aldona Torenc (nauczycielka języka polskiego, trenerka NLP) jest przekonana, że „uśmiechem można zjednać wielu uczniów. Nauczyciel o pogodnym usposobieniu, który okazuje uczniom sympatię, może osiągnąć na lekcji znacznie więcej.”
W pedagogice poświecono wiele miejsca temu zagadnieniu. Specjaliści są zgodni, że dzięki uśmiechowi jesteśmy bardziej otwarci na innych, częściej i lepiej wykształca się w nas postawa empatii i chęci pomocy innym. Niewątpliwie uśmiech jest formą uczestniczenia w życiu społecznym, kontaktu z otoczeniem, czy formą porozumiewania się. Jest też wyrazem życzliwości, przychylnego stosunku do innych ludzi. Stanowi cechę świadczącą o pełnym rozwoju osobowości człowieka. Z badań przeprowadzonych w 2015 roku przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Mławie wynika, że uśmiech spełnia wiele funkcji w życiu człowieka. Zarówno uczniowie jak i nauczyciele wskazywali trzy rodzaje uśmiechu: uśmiech radosny, szczery i porozumiewawczy. Każdy z nich stanowi wartość wychowawczą, wykorzystywaną podczas trwania zajęć lekcyjnych. Badania także wykazały, że uczniowie widzą zdecydowaną różnice we własnym zachowaniu względem nauczyciela, który uczy z uśmiechem. Sami przyznali, że są oni otwarci i bardziej ufni, a sama nauka wydaje się być przyjemniejsza. Niejednokrotnie także podkreślali, że uśmiech powoduje zwiększenie motywacji do nauki, wzbudza zainteresowanie, oraz pomaga w zapamiętywaniu określonego materiału. 
Doktor psychologii Piotr Kwiatek OFMCap, twierdzi że uśmiech jest samonapędzającym się mechanizmem i ma magiczna siłę. Według niego bywa zaraźliwy. Dobrze jest więc przebywać w towarzystwie, w którym często się pojawia zasada - z kim przystajesz, takim się stajesz.
W nawiązaniu do słów Phila Bosmansa, które przytoczyłam na wstępie, może więc warto lekcje zaczynać od uśmiechu, który zbuduje pozytywną atmosferę w klasie i będzie pewnego rodzaju „bogactwem” nauczycieli i uczniów.
Maryla Boćkowska
nauczyciel języka polskiego
III Liceum OgólnokształcąceK.K. Baczyńskiego w Białymstoku

Log in